Romanya Günleri: Ben'denim

Frumosu în Suceava | 25/05/2026

https://youtu.be/5m_P6bomGYE

Ciprian Porumbescu – Balada pentru vioară și orchestră: Okurken keyifle dinleyebilirsiniz.

tr +en + jp

24/05/2026

• Ben artık Ben’denim, sanırım. Yaşadığım ve yaşamaktan keyif aldığım bir yeri kastediyorum elbette. Bu keyfin epistemik bir dayanağı da yok, bir ideale yaslandığı da. Salt varoluşsal bir hâl belki. Çünkü kekelemeseniz bile, muhatabınızın zihninde o ana kadar kurulmuş kimliğinizin sizinle ne kadar ilgisi olabilir ki? Her hareketiniz, her bakışınız; hele ağzınızı açtığınızda söyledikleriniz ve onları söyleyiş biçiminiz, sizi bambaşka bir yerde, o yerle ilgili biri olarak yeniden yaratıyor. Başka insanların zihin toprağında. Üstelik o toprağın dokusu da o ana kadarki tecrübelerin yönleriyle belirlenmiş. Öyleyse benim nereli olduğum, belki de başka bir zihinde, başka bir “nere”nin bakışıyla üretilmiş ve bana benzeyen bir replikanın varlığıdır.

• Böyle söyleyince düşünce fazlasıyla doğrusal geliyor, biliyorum. Oysa ilginç olan dairesel olandı. Ağzım “Yet—” dediği anda diğer meslektaşlarımın dikkatinin bana çevrilmiş olması mesela. Yok, yok; kekelememden değildi herhâlde. En son ben konuşmuştum, ondandı belki. Yine de o an ikinci kez nefes alma ihtiyacı duydum. Çünkü bir kez daha kekelemiştim. Bu defa adımda değil, yaşadığım şehrin adında: Ordu. Oradaki görünmez virgül ilki kadar belirgin değildi. Daha sessiz, daha titrekti.

• Bu kez dikkatimi çeken, basit bir tanışmanın bile düşünceyi çift yönlü fakat doğrusal olmayan bir biçimde harekete geçirmesiydi. Bunun yalnızca benim “ben”imle ilgili olamayacağı hissi giderek güçleniyordu. “Nerelisin?” sorusunu yalnızca Margurite sesli olarak sormuştu sanki. Diğerleri gözleriyle, nefes alışlarıyla ve o kendilerine özgü meraklı bakışlarıyla aynı şeyi soruyorlardı. Sahi, onlar nereliydi? Onları yazarken ülkelerini söylemiştim. Ama her biri, her şeyden önce kendisini temsil etmiyor muydu? Ülkelerini söylemeleri, onları tecrübelerimizden ve duyumlarımızdan kurulmuş indirgeyici şemalara yerleştirmemizi mi kolaylaştırıyordu? Bu yüzden mi zihnimizde beliren imgelere hiç itiraz etmiyorduk? Birini anladığımızdan emin olur olmaz, o ilk biçimin üzerine yenilerini kuruyor; varoluşun zarafetini ve esnekliğini zihnimizde bozarak yaşatıyorduk. Bu, kilin güneşte değişmesi gibi doğal bir deformasyon da değildi.

• Bir keresinde öğretmenime, neden biçim vermek için alçı kullandığımızı sormuştum. Kili daha eğlenceli, daha güzel bulduğumu söyleyince onun dayanıksız olduğunu anlatmıştı. “Neden dayansın ki?” demiştim ben de. Tabii ki kızmıştı. Ben de hemen önüme dönüp çalışmaya devam etmiştim. Toprakla oynamayı seven bir çocuktum, hatırlıyorum. Şimdiyse o toprağın düşüncelerimin ne kadar derininde kaldığını fark ediyordum. Belki de verdiğimiz cevaplar, soruların kendisinden çok, kendimizi nasıl ve nerede gördüğümüzle ilgiliydi. Seçtiğimiz cevaplar; soru ne kadar basit görünürse görünsün, onu kimin, nerede ve ne zaman sorduğuna göre değişiyordu. Alçıdan cevaplar yerine topraktan cevaplar vermek daha iyiydi belki. Tek bir kalıba dökülüp donan cevaplar değil; tanıdıkça şekillenen, zihindeki alçıları kıran, karşımızdakinin değişmesine ve kendisi olmasına imkân veren cevaplar… Zihnim Bihima Kumar hocanın gözlerinde takılı kalmıştı. Bütün bunları bana o bakış düşündürmüştü. Soruyu Margurite sormuştu; ismim ona, nereli olduğumsa Bihima’ya gitmişti.

  
  

  Beşinci kısmı yakında...

Romanian Days: I’m from Me

• — I think I’m from Me now. It is a place where I live, and where I enjoy living. There is no epistemic basis for this enjoyment, nor is it grounded in an ideal. Perhaps it is simply an existential state. Because even if you do not stammer, how much could the identity your listener has formed of you by then really have to do with you? Every movement, every glance—and especially, when you open your mouth, what you say and the way you say it—recreates you somewhere entirely different, as someone associated with that place. In the soil of other minds. And the texture of that soil has already been shaped by the paths their experiences have taken up to that moment. So perhaps where I am from is the existence, in another mind, of a replica resembling me, produced through the gaze of another “where.”

• — Put like that, the thought sounds far too linear, I know. What interested me, though, was its circularity. The way all my colleagues turned their attention towards me the moment my mouth said, “Yet—,” for instance. No, no; surely it was not because I had stammered. I had been the last to speak. Perhaps that was why. Still, at that moment I felt the need to draw breath a second time. Because I had stammered once again. This time not over my name, but over the name of the city where I live: Ordu. The invisible comma there was not as distinct as the first. It was quieter, more tremulous.

• — What caught my attention this time was how even a simple introduction could set thought moving in two directions, yet not along a straight line. The feeling that this could not be merely about my own “I” was growing stronger. It seemed that only Margurite had asked aloud, “Where are you from?” The others were asking the same thing with their eyes, their breathing, and those peculiarly inquisitive looks of theirs. Where were they from, really? In writing about them, I had said which countries they were from. But wasn’t each of them, before anything else, simply themselves? Did saying what country they were from simply make it easier for us to place them within reductive patterns assembled from our experiences and perceptions? Was that why we never objected to the images taking shape in our minds? As soon as we felt certain that we understood someone, we began building new forms upon the first, keeping that person alive in our minds only by distorting the grace and suppleness of existence. And this was no natural deformation, like clay changing beneath the sun.

• — Once, I asked my teacher why we used plaster to give things form. When I said I found clay more enjoyable, more beautiful, he explained that it was not durable. “Why should it last?” I replied. Of course, that annoyed him. I immediately turned back to what was in front of me and carried on working. I remember being a child who loved playing with earth. Only now did I realise how deeply that earth had remained embedded in my thoughts. Perhaps the answers we give have less to do with the questions themselves than with how—and where—we see ourselves. The answers we choose, however simple the question may appear, change according to who asks it, where, and when. Perhaps it is better to give answers made of earth rather than plaster. Not answers poured into a single mould and left to set, but answers that take shape as we come to know one another—answers that break the plaster in our minds and allow the person before us to change and to be themselves… My mind remained caught in Professor Bihima Kumar’s eyes. It was the look in them that had made me think of all this. Margurite had asked the question; my name had gone to her, while where I was from had gone to Bihima.

Part Five coming soon…

ルーマニアの日々：〈私〉という場所の出身

• — 私はもう、〈私〉という場所の出身なのだと思う。ここは、私が暮らし、そして暮らすことを楽しんでいる場所だ。その喜びには認識論的な根拠もなければ、何かの理想に支えられているわけでもない。おそらく、ただ実存のひとつのあり方なのだろう。なぜなら、たとえどもらなかったとしても、その瞬間までに相手の心の中で形づくられてきた「あなた」という人間像が、あなた自身と、いったいどれほど関係があるのだろう。あなたのあらゆる動き、あらゆる眼差し、とりわけ口を開いたときに語ることと、その語り方は、あなたをまったく別の場所で、その場所に関わる誰かとして新たに生み出していく。他者の心という土壌の中で。しかも、その土の手触りもまた、その瞬間までに彼らの経験がたどってきた方向によって決められている。だとすれば、私がどこの人間であるかということは、別の心の中で、別の〈どこか〉の眼差しによって生み出された、私に似たレプリカが存在するということなのかもしれない。

• — こう言ってしまうと、考えがあまりにも直線的に聞こえることは分かっている。けれど興味深かったのは、その思考の円環性だった。たとえば、私の口が「イェト――」と発した瞬間、ほかの同僚たちの注意が私へ向けられたこと。いや、いや。どもったせいではなかったはずだ。最後に話していたのが私だった。たぶん、そのせいだったのだろう。それでもあの瞬間、私はもう一度息を吸わなければならなかった。なぜなら、またどもってしまったからだ。今度は自分の名前ではなく、私が暮らしている街の名前で――オルドゥ。その名の中に潜んでいた見えない読点は、最初のものほどはっきりしてはいなかった。もっと静かで、もっとかすかに震えていた。

• — 今度私の注意を引いたのは、ごく単純な自己紹介でさえ、思考を双方向へ、それでいて直線ではないかたちで動かしうるということだった。これが私の〈私〉だけに関わるはずはない――そんな感覚が、次第に強くなっていた。「どこの出身なの？」と声に出して尋ねたのは、マルグリットだけだったように思う。ほかの者たちも、目で、呼吸で、そしてそれぞれに特有の好奇心に満ちた眼差しで、同じことを尋ねていた。そういえば、彼らはどこの人間だったのだろう。彼らについて書いたとき、私はそれぞれの国を記していた。けれど彼らの誰もが、何より先に、自分自身を表していたのではなかったか。自分の国を口にすることは、私たちの経験と感覚からつくられた還元的な図式の中へ、彼らを当てはめやすくするだけなのだろうか。だから私たちは、心に浮かぶイメージに少しも異議を唱えなかったのだろうか。私たちは誰かを理解したと確信するやいなや、その最初の形の上に新たな形をいくつも築き、存在の優美さとしなやかさを心の中で歪めながら、その人を生かしつづけていた。しかもそれは、陽の下で粘土が変わっていくような、自然な変形ですらなかった。

• — 以前、形をつくるためになぜ石膏を使うのかと、先生に尋ねたことがある。粘土のほうがもっと楽しく、もっと美しいと思うと言うと、先生は、それは長持ちしないのだと説明した。「どうして長持ちしなきゃいけないの？」と私は言った。もちろん、先生は腹を立てた。私はすぐに手元へ目を戻し、作業をつづけた。土で遊ぶのが好きな子どもだったことを覚えている。けれど今、その土が私の思考のどれほど深いところに残っていたのかに気づいた。もしかすると、私たちが与える答えは、問いそのものよりも、自分をどのように、そしてどこにいるものとして見ているかに関わっているのかもしれない。どれほど単純に見える問いであっても、私たちが選ぶ答えは、誰が、どこで、いつそれを尋ねるかによって変わる。石膏でできた答えではなく、土でできた答えを返すほうがよいのかもしれない。ひとつの型に流し込まれて固まる答えではなく、相手を知るにつれて形づくられ、心の中の石膏を打ち砕き、目の前の人が変わることを、そしてその人自身であることを許す答えを……。私の思考は、ビヒマ・クマール先生の眼差しに囚われたままだった。これらすべてを私に考えさせたのは、その眼差しだった。問いを発したのはマルグリットだった。私の名前は彼女へ、私がどこの人間なのかはビヒマへと渡っていった。

  
  

第五部は、もうすぐ……